HAYVANCILIK


HAYVANCILIĞIN EKONOMİYE KATKILARI

PROJE ÖDEVİ

Öğrenci ADI – SOYADI

İSTANBUL - 2014

İçindekiler

GİRİŞ. 1

1.  Türkiye Ekonomisine Genel Bakış. 2

2.  Hayvancılık Sektörü. 2

2.1.  Hayvancılık Sektörünün Yapısı2

2.2.  Hayvancılığın Türkiye Ekonomisindeki Yeri ve Önemi3

2.3.  Hayvancılıkta Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Önerileri5

SONUÇ. 6

KAYNAKLAR. 7

GİRİŞ

20.yüzyılın savaş dönemlerinin bitmesinin ardından ülkeler arasında ortaya çıkan artan ekonomik, siyasal ve sosyal ilişkiler sonucunda küreselleşme düzeni ortaya çıkmış ve özellikle ekonomik alanda yeni bir yapılanma ortaya çıkmıştır.

Hayvancılık sektörü tüm dünyada sürekli olarak artış kaydeden nüfus miktarının yeterli vedengeli beslenmesi ve birçok sektöre endüstri hammaddesi yaratması açısından önemli biryere sahiptir. Diğer sektörlerden farklı olarak hayvancılık sektörü birçok alt sektöre değer yaratmakta ve ekonomik açıdan ülke ekonomilerine ciddi katkılar sağlamaktadır.

Hayvancılık sektörü, ülke ekonomilerini geliştiren, ülke ekonomilerine birim yatırıma en yüksek katma değer oluşturan ve en düşük maliyetle istihdam imkanı sağlayan bir sektördür. Bununla birlikte hayvancılıkla kırsal alandaki kalkınmanın arttırılması sonucunda bazı toplumsal ve ekonomik

edinimlerelde edilmektedir.Ülke içerisindeki nüfus dağılımı açısından kırsal alandaki istihdamınarttırılarak köyden kente göçün önlenmesi, çarpıkkentleşmenin önlenmesi ve nüfus baskısının azaltılması gibi toplumsal sorumluluklarının yanı sıra, ülkekalkınmasının dengeli olarak gerçekleştirilerek refah artışının sağlanması gibi yükümlülükler de yerine getirilmektedir.

  Türkiye’de uygulanan hayvancılığın ekonomideki yeri ve önemi, uygulanan politikalar, üretim hacmi, verimlilik ölçütü, genel performanskriterleri itibarıyla Avrupa Birliği’ne oranla önemli ölçüde farklılıklar göstermektedir. Avrupa Birliğine üyelik sürecinde müzakerelerini sürdüren ülkemizde sektör, sistematik düzenlemelerden yoksun ve dünya geneli baz alındığında rekabet gücü anlamında geride kalmış durumdadır.

  Bu çalışmada, hayvancılığın mevcut durumu, yapısal özellikleri ve Türkiye ekonomisine katkısı incelenecek, hayvancılık sektörünün geliştirilmesine engel teşkil eden durumlar belirlenerek incelenecektir.

1.  Türkiye Ekonomisine Genel Bakış

Hayvancılık sektörünün ülke ekonomisine olan katkısını inceleyebilmemiz için, ülke ekonomisine ait bazı verilerin incelenmesi gerekmektedir. Bu verilerden önemli olanlardan enflasyon, gsmh, büyüme hızı, ihracat-ithalat hacmi ve iç-dış borç stoğudur. Türkiye ekonomisinin 2005-2014 arası dönemi ele alındığında bazı temel ekonomik göstergeler Tablo 1’de görülmektedir. [1]

Tablo 1: 2005-2014 Temel Ekonomik Göstergeler

[img width="633" height="183" src="file:///C:/Users/Behzat13/AppData/Local/Temp/msohtmlclip1/01/clip_image002.png" v:shapes="Resim_x0020_1">

Türkiye’nin 481.497 Milyon USD olarak gerçekleşen 2005 yılı gayri safi milli hasılası 2014 yılında %80 büyüyerek 867.301 Milyon USD’ye ulaşacaktır. Büyüme hızı göstergesine bakıldığında ise yıllar arasında inişli çıkışlı bir durum olduğu görülmektedir. Türkiye’nin ihracat ve ithalatına bakıldığında ise 2014 yılı tamamlanması düşünülen rakamlar, ihracatta 166.500, ithalatta ise 262.000 milyon USD’dir. Bu durumda 2013 yılına oranla ihracatta %9.6, ithalatta ise %4.1’lik artışı göstermektedir. Aynı durum 2005 ile kıyaslandığında ihracatta %126, ithalatta ise %124’lük bir artışa tekabül etmektedir. Ülkenin dış borç stoğu yıllar genelinde sürekli olarak artarken, iç borç stoğu ise inişli çıkışlı grafik göstermektedir.

2.  Hayvancılık Sektörü

2.1.  Hayvancılık Sektörünün Yapısı

Hayvancılık sektörü, ülkelerin sağlıklı besin ihtiyaçlarını karşılaması, geniş bir istihdampotansiyeline sahip olması ve ihracat potansiyeli açısından avantajları nedeniyle stratejik bir öneme sahiptir. Hayvancılık sektörü, çıktıları doğrultusunda çeşitli sektörlere hammadde sağlamakta, ayrıca sektörün ihtiyacı olan yan ürünler için (yem, ilaç ve ekipman) yan sanayi dallarıyaratması ve gelişmesine yardımcı olmakta ve tüm ülke ihracatına katkı yapmaktadır.

Bununla birlikte sektörde kullanılan hayvan gübreleri bitkisel üretimde kullanılmakta, ayrıcabu gübrelerden toprağın verimliliğini arttırmak için kullanılmaktadır. Hayvancılık faaliyeti ayrıca tüm yıl sürdürebilen bir faaliyet olduğundan istihdama, tarımın yarattığı mevsimsel işsizlik durumunu telafi etmektedir.[2]

Türkiye’de hayvancılığın sektörel durumuna bakıldığında ise, ülke nüfusunun önemli bir bölümü tarımla uğraşmaktadır ve toplam istihdam rakamı içinde tarımsal istihdamın oranı yaklaşık % 35 civarındadır. Avrupa Birliği’ne bakıldığında ise bu oran %5 civarındadır. Bununla birlikte tarımın GSMH payı Türkiye’de %14 iken, Avrupa Birliğinde %2 civarındadır.Tarımsal faaliyetlerin, Türkiye GSMH’sinden bu denli pay alması, sektörün Türkiye için önemini göstermektedir. Yukarıdaki istatistikler doğrultusunda tarımsal üretim içerisindeki hayvancılık payına baktığımızda Avrupa Birliğinde, tarımsal üretim içinde hayvancılığın payı %50 paya sahiptir. Türkiye’de ise bu oran % 24 oranındadır. [3]

Tarım faaliyetleri açısından gelişmiş düzeyde bulunan ülkelerde hayvancılığın tarımsal üretimdeki payı yukarıda belirtildiği şekilde Avrupa Birliğindeki gibi %50 civarındadır. Türkiye’de bu oranın düşük olmasının çok farklı nedenleri olmasına rağmen bunun temel sebebi hayvancılığın ticari bir faaliyet olarak görülmemesinden kaynaklanmaktadır. Bu nedenle hayvancılık devamlı olarak zirai faaliyetlerin ek faaliyeti olarak değerlendirilmiştir. Türkiye’de ayrıca hayvancılığı destek politikalarının tarım destek politikalarından daha zayıf olması, hayvancılığın ek faaliyet olarak uygulanmasını destekler niteliktedir. [4]

2.2.  Hayvancılığın Türkiye Ekonomisindeki Yeri ve Önemi

Türkiye GSMH’sinde %14’lük bir paya sahip olan tarımsal üretimde uygulanacak ekonomik politika tedbirleri Türkiye’nin istikrarlı kalkınması için çok önemlidir. Özellikle tarımsal üretim içerisinde payı düşük olan hayvancılığın desteklenerek güçlendirilmesi bu istikrarlı kalkınmanın en önemli yapıtaşıdır. Çünkü hayvancılıkta yapılan birim yatırımların yüksek getiri oranı bunun gerçekleşmesini sağlayacak en önemli özelliktir. Bununla birlikte hayvancılık sektörünün yaratacağı çıktıların birçok sektöre yaratacağı fırsatlarda düşünüldüğünde, hayvancılık birçok sektörün biraraya geldiği bir merkez durumundadır.

Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından 2001 yılında gerçekleştirilen Genel Tarım Sayımı Tarımsal İşletmeler Anketi sonuçlarına göre; Türkiye’deki toplam işletme sayısı3.076.650, Bitkisel üretim vehayvancılıkyapan (Polikültür) işletme sayısı2.074.479, yalnızca Bitkisel üretim yapan işletme sayısı929.582, yalnızcahayvancılıkyapan işletme sayısı72.629’dur.[5]

Hayvancılığın ekonomideki anlaşılması için ekonomiye sağladığı katkıların irdelenmesi gerekmektedir. Sektörün oransal önemi toplam ihracat ve ithalat içerisindeki payı ile ölçülebilmektedir.

Tablo 2: 2009-2013 Tarım ve Hayvancılık’ın Toplam İhracat ve İthalat içerisindeki payı

Kaynak: www.tuik.gov.tr

Tablodan görüldüğü üzere, tarım ve hayvancılık sektörünün toplam ihracat içerisindeki payı azalan bir seyire sahiptir. Aynı şekilde ithalata bakıldığında ise onda da aynı durum hakimdir. İki kriterde de ihracat ve ithalat rakamlarında artışlar olmasına rağmen toplam rakamlar içerisindeki pay sürekli olarak azalmaktadır.

Aynı şekilde, tarım ve hayvancılık ürünleri rakamlarının ülke ekonomisi içinde sürekli olarak azalan bir seyir izlediği görülmektedir. Ülkemizin GSMH açısından çok önemli bir kolu olan tarım ve hayvancılık ürünlerinin üretiminde yaşanan ciddi sorunlar, ülke rakamlarını bu açıdan daraltan nitelik kazanmıştır. Bu noktada ilgili sorunların tanımlanması gerekmektedir.

2.3.  Hayvancılıkta Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Önerileri

Hayvancılık sektöründe, ülke kalkınması açısından beklenilen düzeye erişmede bazı sorunların aşılması gerekmektedir. İlk etapta sektöre ayrılan yatırım payı, hayvansal verimlilik ve karlılık oranlarındaki düşüklük gibi durumlar itibariyle gelişim sorunları yaşanmaktadır.

  İlk olarak yem üretiminde yaşanan kapasite sorunları sebebiyle hayvanların beslenmesinde yaşanan sorunlar ve yetersiz üretim doğrultusunda yem ithalatı ile karşılaşılan yüksek maliyetler bu noktada hayvancılığa darbe vurmaktadır.

  Bu noktada önemli bir sorunda finansman yetersizliğidir. Devletin hayvancılığa yeterli önemi vermemesi, finansal destekler sağlamaması ayrıca faiz oranlarının yüksekliği sektördeki üretimi sekteye uğratmaktadır.

Türkiye’de canlı hayvan ve hayvan ürünlerinin pazarlanmasında, örgütlenme yetersizliğisonucu aracı kurumlar önemli bir yere sahiptir. Bu nedenle üreticiler ürünlerini değerinde satamadıkları gibi tüketiciler de hayvansal ürünleri daha pahalı satın almak zorunda kalmaktadırlar.

Türkiye’de sektörde yaşanan verimsizlik neticesinde üretimin giderek azalması ve artan fiyatlar tüketim düşüklüğüne de yol açmıştır.

Ülkemizde sanayinin hızla gelişmesi, tarım ve hayvancılığın öneminikaybetmesi, kırsaldan kente göçün artması, kırsalda üretimin düşmesi, şehirden kırsala satılan sanayi ürünlerinin, kırsaldaki tarımsal üretimi arttıracak ve bu suretle kırsaldan şehre satılan ürünlerin miktar ve kalitesini kırsal lehine düzenleyerek kazancı arttıracak maddeler olmaması nedeniyle gittikçe fakirleşme meydana gelmiştir. Bu fakirlik kırsaldan şehre akının yapıcı sebebini oluşturmuştur. Sanayi ile tarım ve hayvancılık arasındaki denge Türkiye’de tarihte görülmemiş bir şekle girecek şekilde bozulmuştur.

[6]

Sektörde yaşanan sorunlar incelendiğinde genel anlamıyla devlet desteğinde yaşanan eksiklikler ve yukarıda da belirtildiği şekilde hayvancılığın tarımın ek işi olarak görülmesi, Türkiye’de hayvancılıkla uğraşan kesimde sürekli olarak azalma yaşanmasına yol açmaktadır. Bu durumu ülkemizin bazı dönemlerde et ithalatı yapmasından da görmekteyiz. Bu doğrultuda hayvancılığa olan önemin arttırılarak bazı vergi ve faiz teşvikleri sağlanması ayrıca mera tesis edilmesi burada cnlanma yaratabilir.

SONUÇ

  Türkiye ekonomisinde geçmişten günümüze azalan bir öneme sahip olan hayvancılık sektörü, günümüzde hala bölgesel anlamda bazı yerlerin ekonomik olarak gelişmesinin lokomotifi görevini üstlenmektedir. Hayvancılık sektörüneönemi ve büyüklüğü ölçüsünde yer verilmemesi önemli bir eksikliktir. Türkiye’de oluşturulmaya çalışılanürün desenine yönelik çalışmalarda hayvancılığın talebi doğrultusunda üretimin yönlendirilmesi hayvancılığın ekonomiye olan katkısını arttıracaktır.

  Türkiye ekonomisinin dönemsel olarak yaşadığı darboğazlar göz önüne alındığında, hayvancılık sektörünün birim yatırıma en yüksek katma değer oluşturan ve en düşük maliyetle istihdam imkanı sağlayan bir sektör olması Türkiye ekonomisinin yönlenmesi gereken bir alan olduğunu göstermektedir.

Ülkeler arası rekabetin ve kalitenin ön planda olduğu gelişmiş ülke pazarlarında rekabet edebilmek için düşük maliyetli, kaliteli, verimli hayvansal ürün üretimine yönlenmek Türkiye ekonomisi için önemli bir çıkış noktasıdır.

Ayrıca hayvancılık devlete yıllardır başlı başına bir sektör olarak değil tarımın bir alt sektörü olarak tanıtılmıştır. Bu yaklaşım tek başına bir devlet politikası olmamasına rağmen, yönetime hakim olan anlayış devleti bu şekilde yönlendirmiştir.

Türkiye ekonomisinde ekonomiye gereken dinamikleri sağlayacak potansiyeli olmasına rağmen, mevcut kaynakların etkin olarak kullanılamaması neticesinde sürekli olarak azalan bir katkıya sahip olan sektör için ekonomik politik uygulamaların devreye sokulması gerekmektedir.

KAYNAKLAR

G.Peşmen ve M.Yardımcı, “Avrupa Birliğine Adaylık Sürecinde Türkiye Hayvancılığının Genel Durumu”, Veteriner Hekimleri Derneği Yayını No: 79, Sayı: 3, s. 51

http://www.veteriner.org.tr/files/dergi/cilt79sayi3/b51-56.pdf

Ö.Tağa, AB Fonları ve AB Kırsal kalkınma politikasının Türkiye hayvancılık sektörüne etkileri,İzmir,2013

S.Aral ve Y.Cevger, Türkiye’de Cumhuriyetten Bugüne İzlenen Hayvancılık Politikaları,Ankara,2000,s.3

Y.Saçlı, AB’ye Uyum Sürecinde Hayvancılık Sektörünün Dönüşüm İhtiyacı, DPTUzmanlık Tezi, İktisadi Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü, Yayın No: 2707,Ankara,2007

Hayvancılık Özel İhtisas Komisyon Raporu, 2014-2018

http://www.kalkinma.gov.tr/Lists/zel%20htisas%20Komisyonu%20Raporlar/Attachments/223/Hayvanc%C4%B1l%C4%B1k%C3%96zel%C4%B0htisasKomisyonuRaporu.pdf

www.tuik.gov.tr

http://www.bumko.gov.tr/TR,147/ekonomik-gostergeler.html



[1] http://www.bumko.gov.tr/TR,147/ekonomik-gostergeler.html

[2]S.Aral ve Y.Cevger, Türkiye’de Cumhuriyetten Bugüne İzlenen Hayvancılık Politikaları,Ankara,2000,s.3

[3]G.Peşmen ve M.Yardımcı, “Avrupa Birliğine Adaylık Sürecinde Türkiye Hayvancılığının Genel Durumu”, Veteriner Hekimleri Derneği Yayını No: 79, Sayı: 3, s. 51

http://www.veteriner.org.tr/files/dergi/cilt79sayi3/b51-56.pdf

[4]Y.Saçlı, AB’ye Uyum Sürecinde Hayvancılık Sektörünün Dönüşüm İhtiyacı, DPT

Uzmanlık Tezi, İktisadi Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü, Yayın No: 2707,Ankara,2007, s.22

[5]http://blog.rooteto.com/bakim-saglik/genel-kultur/hayvanciligin-ekonomik-acidan-onemi-nedir

[6]Ö.Tağa, AB Fonlarıve AB Kırsal kalkınma politikasının Türkiye hayvancılık sektörüne etkileri,İzmir,2013, s.156


Son Eklenen İçerikler