TEZSİZ YÜKSEK LİSANS ÖĞRENCİLERİ İÇİN Bİ

TEZSİZ YÜKSEK LİSANS ÖĞRENCİLERİ İÇİN
BİTİRME PROJESİ HAZIRLAMA KLAVUZU
Bu kılavuz, “Bölgesel İlişkiler: Avrupa Birliği – Akdeniz Çalışmaları” başlıklı tezsiz yüksek lisans programı öğrencilerimizin bitirme projelerini nasıl hazırlayacağını, ana hatları ile anlatmayı amaçlamaktadır. Bitirme projesi hazırlanması sırasında uyulması gereken kurallar, sosyal bilimlerde araştırma teknikleri çerçevesinde incelenecektir.
Bitirme projesinin hazırlanmasındaki amaç, öğrencinin bilimsel bir araştırma yapmasını sağlayarak kendisini geliştirmesine yardımcı olmaktır. Öğrenci böylece, bir araştırmacı olarak kaynak taraması yapmayı, bilgi ve belge derlemeyi, bunları seçerek gruplandırmayı ve değerlendirmeyi öğrenir.
Bilimsel araştırma yöntemlerine uygun olarak hazırlaması gereken bitirme projesi, genel olarak aşağıda verilen aşamalardan geçerek ortaya çıkar:
1. Konu seçimi
2. Konu ile ilgili ön araştırma yapma
3. Danışman ile konu başlığı hakkında görüşme
4. Kaynak taraması yapma
5. Araştırma sorusu ve hipotez oluşturma
6. (15 Nisan tarihine kadar) Proje önerisi sunma
7. Belirlenen yöntem doğrultusunda araştırmayı derinleştirme
8. Veri derleme
9. Metin yazımı (Bu süreçte danışman ile periyodik görüşmeler yapılır)
10. (15 Aralık–15 Ocak tarihleri arasında) Projenin jüri önünde savunulması
Bu sıralama, araştırmanın nasıl yapılacağı ile ilgili genel bir fikir oluşturmak amacıyla verilmiştir. Araştırma sırasında bu aşamalar çoğu zaman iç içe geçebilir veya sıralama konusunda çeşitli değişiklikler olabilir. Önemli olan konunun iyi araştırılıp, bir hipotez oluşturulduktan sonra metne dönüştürülmesi noktasında gösterilen özendir. İyi bir bitirme proje hazırlayabilmek için, araştırma yapmanın anlamını kavramak gereklidir.
Araştırma, aslında soru sormak, cevap aramak, kaynak incelemesi yapmak, verileri değerlendirmek, yorumlamak ve sonuçlara ulaşmak üzerine kurulu bir bilgiye ulaşma ve öğrenme sürecidir.
A. Araştırma Sorusu ve Hipotez
Araştırma soru sorabilmekle başlar. Soruları doğru sorabilmek ve araştırmayı doğru kaynaklara dayanarak yapmak, bitirme projesinin başarısı açısından çok önemlidir. Soru sorulurken, ilgi çekici ve çalışmaya değer bir konu bulmakta fayda vardır. Konunun öğrencinin ilgi alanına giriyor olması ve onda merak uyandırması da, bitirme projesinin başarısı için önemlidir.
Araştırma sorusu mutlaka, araştırmacının ürettiği bir soru olmalıdır veya daha önce sorulmuş bir soruyu, yeni yöntemlerle incelemeyi hedeflemelidir. Sorulan soru, bölgesel araştırmaların çalışma ruhuna uygun olacak şekilde disiplinler arası olabileceği gibi, dünyadaki farklı bölgelerin karşılaştırmalı analizi yapmayı da hedefleyebilir.
Unutulmamalıdır ki, araştırma sorusu bilinmeyen bir konu hakkında sorulan naif bir soru değildir. Araştırmacının soruyu sorarken, ulaşılan cevap ile ortaya koymak istediği bir amaç vardır. Ancak, bitirme projesi yazımı sırasında, tespit edilen amaca ulaşmak için bilimsellikten uzaklaşılmamalıdır. Araştırmanın konusu ne olursa olsun, bilimsellik o konunun tarafsız olarak işlenmesini veya en azından bu konuda yeterli çabanın gösterilmesini gerektirir. Bir düşünce, ideoloji veya görüşün okuyucuya kabul ettirilmeye çalışıldığı bir bitirme projesi, akademik olmaktan çok uzaktır. Analiz yapmak, bir düşüncenin körü körüne desteklenmesi için kaynakların seçilerek kullanılması değil, elde edilen bütün verilerin birlikte değerlendirilerek sonuçlara ulaşılmasıdır. Yapılan araştırma ve varılan sonuçlarla ilgili olası eksiklikleri ve eleştirileri dürüstlükle tartışmak, bitirme projesinin değerini azaltan değil, artıran bir unsur olacaktır.
Bitirme projesi konusunun, çok kemikleşmiş bir sorunu çözmesi veya yıllardır tartışılan bir sorunu açıklığa kavuşturması beklenmez. Hatta tam tersine, daha spesifik olan ve verilerine ulaşmanın daha mümkün göründüğü bir araştırma sorusu, bitirme projesi için daha uygun olacaktır. Örneğin “Akdeniz Ticareti” veya “Lozan Anlaşması” yerine “Akdeniz’de Ticari Gelişimin Siyasal (veya sosyal) Hayat Üzerindeki Etkisi” veya “Lozan Antlaşması’ndaki Azınlık Tanımına Göre Kürtler” gibi, çalışma alanını sınırlayarak daha belirgin hale getiren konular tercih edilmelidir.
Bitirme projeleri mutlaka, bir hipoteze dayanmalıdır. Hipotez, araştırmacının bir soru karşısında doğru olabileceğini düşündüğü muhtemel cevaptır, çözüm önerisidir. Hipotez,
okunmuş olan kaynaklardan derlenmiş veriler ve öğrencinin konu ile ilgili düşünceleri ile oluşturulur, eleştiriler ışığında değerlendirilir ve belirli sonuçlara ulaşılır.
B. Kaynak Taraması
Bitirme projesinin yazılabilmesi için, iyi bir kaynak taraması yapılması gereklidir. Kaynak taraması ile kastedilen, belirlenen konu ile ilgili yayınlanmış bütün kitap veya dergileri okumak değildir. Açıktır ki, böyle bir şey yapmaya ne zaman vardır, ne de olanak. Yapılması gereken, yayınlar ile ilgili sistemli bir tarama yapmak ve gerekli görülenleri daha ayrıntılı bir incelemeden geçirmektir. Bu inceleme kitapların ilgili bölümlerini veya seçilmiş makaleleri okumak şeklinde olabilir. Önemli olan, seçilmiş konuyla doğrudan ilgili ve hipotezin oluşturulması ve tartışılmasında faydalı olacak kaynaklara yoğunlaşmaktır.
Kaynak taraması yapmaya, bir konunun seçilmesine yönlendiren kaynak ile başlanması güzel bir yoldur. Eğer seçilen konuya ilgi, alınan bir ders ile başladıysa, ilgili dersin notlarına ve önerilen kaynaklara bakılabilir, dersin hocasından görüş alınabilir. Ansiklopedi veya uzmanlık sözlükleri gibi genel başvuru kaynaklarına bakarak araştırmaya başlamakta da mümkündür. Konunun kapsamı ve literatürdeki yeri, bu tarz okumalarla saptanabilir. Telif eserlerin (kitap, makale) dipnotları ve kaynaklarına bakılarak, kaynak taraması genişletilebilir. Araştırmayı derinleştirmek için öğrenciler arşivler, kütüphaneler, internet, veri tabanları, gazete ve dergi koleksiyonları, ilgili kurumlar veya uzmanlara danışabilirler. Belirtilmelidir ki, internet üzerinden elde edilen, yazar veya eser adı gibi bilgiler içermeyen verilerin, bitirme projelerinde kaynak olarak kullanılması sakıncalı olabilir. Kaynağı belli olmayan bu tür bilgiye güvenmek, akademik araştırma yöntemlerine uygun bir tutum değildir.
İzmir’de gidilebilecek kütüphanelerin belli başlılarını şunlardır:

Ege Üniversitesi Merkez Kütüphanesi (Bornova/Kampüs)

Ege Üniversitesi-İİBF Kütüphanesi

9 Eylül Üniversitesi Kütüphanesi (Buca/Kampüs)

İzmir Milli Kütüphanesi (Konak ve Çankaya)

Ahmet Priştina Kent Arşivi ve Müzesi (Çankaya)
Üniversitemizin internet sayfası üzerinden, merkez kütüphanemizdeki elektronik veritabanlarına ulaşmak da mümkündür.
Bu veri tabanları arasından, bölümümüz için en sık kullanılanlar şunlardır:

Academic Search Complete (EBSCOHOST)

JSTOR

EBRARY

Taylor and Francis Journals
Elektronik yayınlar taraması için şu bağlantılara bakılabilir:

Google Scholar

Google Print

Scirus

ULAKBİM Veritabanları
Veri derlemede kullanılabilecek İngilizce dergilerin belli başlıları şunlardır:

Central Asian Survey

European Journal of International Relations
• Foreign Affairs
• Foreign Policy

Insight Turkey
• International Affairs

International Journal of Middle East
• International Organization
• International Security
• International Studies Quarterly
• Journal of International Affairs
• Le Monde Diplomatique
• Millennium

Middle Eastern Studies
• Nations and Nationalism

Perceptions
• Political Science Quarterly

Review of Turkish Studies

Review of International Studies

Turkish Policy Quarterly

World Policy Journal
• World Politics
Veri derlemede kullanılabilecek belli başlı Türkçe dergiler şunlardır:

AB Vizyon

Amme İdaresi Dergisi

Avrasya Dosyası

Belleten

Birikim

Cogito

Doğu Batı

Ege Akademik Bakış

Erdem

Popüler Tarih

Stratejik Analiz

Tarih ve Toplum

Toplumsal Tarih

Uluslararası İlişkiler dergisi
C. Bitirme Projesi Önerisi
Tezsiz Yüksek Lisans programı bitirme projesi, normalde II. dönem içinde (15 Nisan tarihine kadar) danışman öğretim üyesine sunulur. Öneride, bu kılavuzun tarifi doğrultusunda,
1. Konunun Türkçe ve İngilizce başlığı (Kapak sayfasında),
2. İçeriği,
3. Hipotezi,
4. Araştırmanın hangi kaynaklara dayanarak yapılacağı,
5. Nasıl bir yol izleneceği
kısaca anlatılmalıdır. Seçilen konuyla ilgili temel kaynaklar tespit edilmeli ve bu kaynaklar kısaca değerlendirilmelidir. Bu değerlendirme kaynakları özetlemek şeklinde değil, onları bilgiyi işleme sırasına göre gruplandırma veya varsa, farklı yönlerini vurgulama şeklinde yapılmalıdır (Madde 4). Böylece, araştırma konusunun daha önce hangi bağlamda incelendiği ve literatürde (varsa) eksikliğin tarifi veya bu araştırma konusunun neden seçildiğiyle nasıl yürütüleceği belirtilmelidir, yani bir taslak plan içermelidir (Madde 5). Bitirme projesinin hipotezi, öneri metninde açık bir şekilde belirtilmelidir (Madde 3).
Öneride yazılı olan bitirme projesi başlığı sonradan değiştirilemez. Proje önerisinde yapılması planlanan araştırma ile araştırma sonunda ortaya çıkan sonuçlar arasında, ileri sürülen fikir açısından büyük farklar olmamalıdır. Araştırma konusu veya hipotezle ilgili bir belirsizlik söz konusu ise, veri derleme aşamasına geçilmeden önce, bitirme projesinin danışmanı ile görüş alış verişinde bulunmakta fayda vardır.
Bir bitirme projesi önerisi, aşağıdaki örnekte gösterilen bir kapak sayfasına eklenmiş 3–4 sayfalık bir açıklama bölümünden oluşur.
Ege Üniversitesi
Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı
Bölgesel İlişkiler: Avrupa Birliği – Akdeniz Çalışmaları Programı
Bitirme Projesi Önerisi
AB-NATO İlişkilerinde Soğuk Savaş Sonrası Yeni Dönem:
Rekabet ve İşbirliği
New Era of the EU-NATO Relations After the End of the Cold War:
Competition and Cooperation
Hazırlayan Öğrenci:
Deniz Gülce Eminoğlu
Danışman:
Prof. Dr. Engin Berber
Nisan 2010
2. Bitirme Projesinin İçeriği
— Konusu ve sınırları
— Araştırma sorusu
3. Bitirme Projesinin Hipotezi
4. Bitirme Projesinin Kaynakları
— Hangi kaynakların kullanılacağı
— Kaynakların kapsamı
— Kaynakların kısa bir değerlendirilmesi
— Neden bu kaynakların tercih edildiği
— (Varsa) kaynaklara ulaşma konusunda yaşanılan sıkıntı
5. Bitirme Projesinin Yöntemi
— Veri elde etme yöntemleri (anket, sözlü tarih, arşiv çalışması, kitap taraması, görsel malzeme derlemesi vs.)
— Verilerin nasıl kullanılacağı (Taslak Plan)
D. Bitirme Projesi Yazımı
Kaynak taraması yapılmış, temel kaynaklar okunmuş, veriler derlenmiş ve projenin hipotezi açıklık kazanmışsa, artık projenin metin (araştırma raporu) haline getirilmesine geçilebilir.
1. Biçim Özellikleri
Times New Roman yazı karakteri, 12 punto ve 1,5 satır aralığı kullanılmalı, paragraflar arası 1,5 satır + 0,6 nk olarak ayarlanmış olmalıdır. Sayfaların kenar boşlukları Sosyal Bilimler Enstitüsü’nün belirlediği şekilde, yukarıdan ve soldan 4 cm, aşağıdan 3 cm, ve sağdan 2 cm olmalıdır. Başlıkların puntosunun metin yazılarının puntosundan daha belirgin olması için 14 puntoya ayarlı ve koyu şekilde yazılması gereklidir. Sayfa numarası sayfanın sağ üst köşesinde olmalı ve gösterilmesine kapak sayfasından sonra başlanmalıdır. Bu biçim bitirme projesi boyunca mutlaka aynı tutulmalıdır.
Bitirme projeleri, ekler hariç 40 sayfadan az, 80 sayfadan uzun olmamalıdır.
2. Kapak Sayfası
Bütün akademik çalışmalar gibi bitirme projesinin de bir kapak sayfası olmalıdır. Bu sayfada projenin başlığı, hazırlayan öğrencinin ve danışman öğretim üyesinin adı, sunum tarihi ve hangi kuruma sunulduğu gibi bilgiler açıklıkla belirtilmelidir. Kapak sayfasında her tür süslemeden uzak durulmalıdır.
Aşağıda örnek bir kapak sayfası gösterilmiştir:
Ege Üniversitesi
Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı
Bölgesel İlişkiler: Avrupa Birliği – Akdeniz Çalışmaları Programı
Bitirme Projesi
AB-NATO İlişkilerinde Soğuk Savaş Sonrası Yeni Dönem:
Rekabet ve İşbirliği
New Era of the EU-NATO Relations After the End of the Cold War:
Competition and Cooperation
Hazırlayan Öğrenci:
Deniz Gülce Eminoğlu
Danışman:
Prof. Dr. Engin Berber
Ocak 2011
3. İçindekiler
Bitirme projesinin kapak sayfasının ardından, sayfa numaralarıyla başlıkların yazıldığı “İçindekiler” sayfası gelmelidir. Bu sayfa aynı zamanda, bitirme projesinin numaralandırılan ilk sayfası olmalıdır. Bitirme projesinde (eğer kullanıldıysa) tablo ve şekillerin (grafik, harita, resim vb.) başlıkları ve sayfa numaraları bu sayfaya eklenmelidir.
Aşağıda örnek bir içindekiler sayfası verilmiştir.
1
İçindekiler
Özet 1
Giriş 2
1. Soğuk Savaş Süreci 8
1.1. SSCB ve ABD İlişkileri 12
1.2. Avrupa’da Soğuk Savaş 18
1.3. NATO ve Varşova Paktı 22
1.4. Soğuk Savaş’ın Sona Ermesi 26
2. Avrupa Birliği ve Soğuk Savaş Sonrası Avrupa 29
2.1. Avrupa’da Değişen Güvenlik Anlayışı 32
2.2. AB’nin Kurumsal Kimliği 37
2.2.1. Politik İşbirliğinden Stratejik Ortaklığa 39
2.2.2. ABD’nin AB İçindeki Rolü 42
3. NATO’nun Soğuk Savaş Sonrası Yeniden Tanımı 47
3.1. Üye Ülkeler ve Genişleme 49
3.2. NATO’da Yeni Güvenlik Stratejisi 52
3.3 ABD ve Rusya İlişkileri Bazında NATO 55
4. Avrupa Birliği ve NATO 57
4.1.Avrupa Güvenliği’ne İki Farklı Yaklaşım 59
4.2. İşbirliği Çalışmaları 62
4.2.1. İmzalanan Protokol ve Anlaşmalar 63
4.2.2. İletişim Araçlarının ve Bilgi Alış Verişi 66
5. İşbirliği ve Rekabet Dengesi 69
6. Bir Örnek: Bosna Savaşı’nda İki Aktör 73
7. Sonuç 76
8. Kaynaklar 79
9. Ekler 81
4. Özet
Bitirme projesine konusunu, hipotezini ve izlenen yöntemi anlatan, en fazla 300 kelimelik bir özet yazılmalıdır. Özetin altına bitirme projesiyle ilgili terimlerden oluşan, 4–5 anahtar kelime yazılmalıdır. Bu kelimeler, bitirme projesini okumayı düşünenlere yol gösterici nitelikte olmalıdır.
Aşağıda örnek bir özet verilmiştir.
Özet
Bu bitirme projesinde amaçlanan, Sovyetler Birliği’nin dağılması sonrası Avrupa’da değişen güvenlik anlayışı çerçevesinde, NATO ve Avrupa Birliği’nin rekabet ve işbirliği dengesinde devam eden ilişkisini incelemektir. Soğuk Savaş döneminde, Batı Blok’unun Sovyetler Birliği’ne karşı güvenlik temelli bir örgütlenmeye giderek oluşturduğu NATO’nun, Soğuk Savaş’ın sona ermesi ile yeniden tanımlanması gereken varlık nedeni, Avrupa Birliği’nin de güvenlik alanında çalışmalarını hızlandırması ile önemli bir dönüm noktasına gelmiştir. İki kurumun rekabet ve işbirliği ikileminde devam eden ilişkilerinin anlaşılması, sadece Avrupa’nın değil bütün dünyanın güvenlik dengesini anlamakta faydalı olacaktır.
Bu projede, AB ve NATO arasında oluşmuş rekabet-işbirliği dengesinin, günümüz dünyası için önemli bir dinamik olduğu iddia edilmektedir. Projede NATO ve AB kurumları, üye devletler, güvenlik politikaları ve stratejileri doğrultusunda ele alınacak ve bazı örnekler aracılığıyla tartışmaya sunulacaktır. Tarihsel bir analiz ile Soğuk Savaş süreci ve sonrası değerlendirilerek, günümüz gelişmelerine ışık tutacak sonuçlara varılmaya çalışılacaktır. İki kurumun rakip olarak görülebileceği durumlar ve işbirliği amacıyla atılan adımlar irdelenerek, Avrupa güvenliği konusunun yeni boyutlarıyla ele alınmasına katkıda bulunulmaya çalışılacaktır. Araştırma sırasında kurumları anlatan referans kitapların yanında, konuya eleştirel bir bakış geliştiren kaynaklardan da yararlanılmıştır. Ayrıca AB Bilgi Merkezi’ne ve NATO’nun İzmir’deki karargâhına gidilerek, resmi merciler düzeyinde imzalanan belgelere ulaşılmıştır. Elde edilen verilerin, olaylar ve kavramlar bazında inceleneceği bu çalışma ile
Avrupa’daki güvenlik sorunsalının, AB ve NATO ilişkilerinin analizi ile daha açık anlaşılacağı düşünülmektedir.
Anahtar kelimeler: NATO, AB, Güvenlik, İşbirliği, Rekabet
5. Bitirme Projesinde Kullanılacak Başlık Sistemi
Projede doğru başlıklar kullanmak, araştırma raporunun başarısı için çok önemlidir. Bitirme projesi boyunca başlıklar, aynı sistemle yazılmalıdır. Başlıklar çeşitli sistemlere göre farklı atılabilir. “Ondalık” ve “rakam-harf” sistemi, en çok kullanılan başlık sistemleridir
Aşağıdaki örneklerde, bu sistemleri görmek mümkündür:
Ondalık Sistem Örneği
1. Birinci Bölüm Başlığı
1.1. Birinci Bölümün Birinci Alt Başlığı
1.2. Birinci Bölümün İkinci Alt Başlığı
1.2.1. İkinci Alt Başlığın İlk Alt Başlığı
1.2.2. İkinci Alt Başlığın İkinci Alt Başlığı
1.3. Birinci Bölümün Üçüncü Alt Başlığı
2. İkinci Bölüm Başlığı
Rakam - Harf Sistemi Örneği
I. Birinci Bölüm Başlığı
II. İkinci Bölüm Başlığı
A. İkinci Bölümün İlk Alt Başlığı
1. Alt Başlığın İlk Alt Başlığı
2. Alt Başlığın İkinci Alt Başlığı
B. İkinci Bölümün İkinci Alt Başlığı
Bu kılavuzun hazırlanırken rakam-harf sistemi kullanılmıştır
6. Metin
Bitirme projesinin metni üç kısımdan oluşur: Giriş, bölümler ve sonuç.
Giriş bölümünde projenin hipotezini, kapsamını, yöntemini, ne tür kaynaklardan yararlanıldığını, literatürde bu konuda (varsa) nasıl bir eksikliğin olduğunu ve projenin
literatüre ne gibi bir katkı sağlayacağının düşünüldüğü anlatılır. Yapılması planlanan tartışmalarla ilgili ön bilgi verilir ve nereye varılmak istendiği açık bir şekilde ortaya konulur.
Bitirme projesinde, araştırmanın her yönü ile sunulduğu kısım metin kısmıdır. Bu kısımda birden fazla bölüm yer alır. Araştırmanın niteliğine bağlı olarak bu bölümler değişiklik gösterir. Örneğin bir bölge çalışması yapılıyorsa, bahsedilen bölgeyi mercek altına alan tarihi bir değerlendirme yapılabilir. Bu değerlendirme bölümünde öğrenciden beklenen, genel bir tarihsel özet yerine araştırmanın konusu ile ilişkili bir tarihsel önbilgidir. Projede teorik bir bilgilendirme bölümü de olabilir. Bu bölümde kavramlar veya yaklaşımlar konusunda bir değerlendirme yapılır. Gerekli görülürse, konu ile ilgili temel kaynakların tanıtıldığı bir bölüm projeye konulabilir.
Metni oluşturan bölümlerin birbiriyle bağlantılı ve hipotezi destekler nitelikte olması gereklidir. Birbiri ile bağlantısı olmayan ve bitirme projesinin genelinden kopuk olan bölümlerin varlığı, çalışmanın bütünlüğü bozacaktır. Bölümler arasında geçiş yapmak için bölümlerin başında ve sonunda bağlantı kuran cümleler kullanmak konunun bütünlüğünü sağlamak için iyi bir yoldur.
Bir bitirme projesinde öğrenciden beklenen okuduğu kaynakları özetlemesi veya uzun alıntılar yapması değil, o kaynakları okuduktan sonra elde ettiği veriler ile özgün fikirlerini harmanlayarak analizler yapmasıdır. Öğrencinin yapması gereken ulaştığı kaynakları akıl süzgecinden geçirmesi ve özgün cümleler ile yorumlamaktır.
Bitirme projesinin metni, sonuç kısmıyla tamamlanmış olur. Sonuç kısmının yazılmasındaki amaç, bütün projeyi özetlemek değildir. Bir bitirme projesinin sonuç bölümünde, araştırma boyunca yapılan tartışmalar ana noktaları ile kısaca anlatılır, hipotezin ne olduğu açıkça vurgulanır, neden bu konunun seçilmesine karar verildiği ve araştırmanın tamamlanması ile literatüre ne gibi bir katkı yapıldığı belirtilir.
7. Kaynaklar
Bitirme projesinin en önemli kısımlarından biri, yararlanılan kaynakların gösterildiği bölümdür. Bu bölümde, farklı türden kaynaklar birer satır boşluk bırakarak yazılmalıdır. Kaynağın künyesi yazılırken yazarın adı, soyadı, kaynağın tam adı, basım tarihi, basım evi ve basım yeri gibi hususların tam olarak belirtildiğinden emin olunmalıdır.
Bu konuda ayrıntılı bilgi için bkz. Engin Berber, “Akademik Yazımda Dipnot Kuralları Kılavuzu”, 2009. (http://iibf.ege.edu.tr/uluslararasi/arsiv/Dipnot.doc)
8. Bilimsel Ahlak
Akademik bir çalışmanın bilimsel ahlaka uygunluğu, bitirme projesi dahil her tür bilimsel çalışmada gözetilmelidir. Başka birine ait olan bir araştırma sonucunun, değerlendirmenin, fikrin veya yorumun tümünün veya bir bölümünün kaynak gösterilmeden aynen yazılması ya da benzer cümlelerle ifade edilmesi bilim hırsızlığıdır ve ciddi bir akademik suçtur. Böyle durumlarda öğrenci kesinlikle başarısız olarak değerlendirilecektir. Öğrenci kaynaklara ve yazarlara atıfta bulunmayı ihmal etmemelidir. Bir kaynaktan sadece esinlenmek veya fikir olarak faydalanmak da, atıfta bulunmayı gerektirir. Diğer taraftan, yararlanılan kaynaktan aynen aktarma da tercih edilebilir. Bu tür aktarımlarda kaynak metin hiçbir değişime uğramadan, tırnak içinde ve italik yazılmak suretiyle alıntılanır. Aynen yapılan alıntı 4 satırın üzerinde ise, metin sağdan ve soldan 1 cm. girinti yapılarak ve tek satır aralığı ile 11 punto (italik) olarak yazılmalıdır. Ancak değiştirerek veya aynen yapılan alıntıların yarım sayfadan uzun tutulmaması, hem bilimsel etik açısından, hem de bitirme projesinin bütünselliğinin bozulmaması açısından önemlidir. Unutulmamalıdır ki, araştırma sadece o konuda yazılmış olan eserlerin bir özeti veya derlemesi değildir. Bitirme projesi toplanan verilerin öğrenci tarafından sentezlendiği ve özgün fikirlerin ortaya koyduğu bir çalışmadır.
9. Bitirme Projesinin Sunumu ve Değerlendirilmesi
Bir bitirme projesi hem içerik, hem de biçim yönünden değerlendirilir. Öncelikle proje bir hipotez içermeli ve bu hipotezini, belirli bir yöntem içerisinde tartışmalıdır. İçeriğin başarısı, kaynak çeşitliliği ile ilgilidir. Ancak kaynak sayısını artırmak için, gereksiz bazı kaynaklara atıflardan uzak durmak gerekir. Önemli olan gerekli kaynakları doğru şekilde kullanabilmektir. Kaynaklardan bilimsel ahlak kriterlerine uygun olarak yapılan atıflar, bir bitirme projesinin değerlendirilmesinde esas alınan faktörlerden biridir. Bitirme projesinin ortalama ¼’ünden fazlasının kaynak alıntılarından oluşması, o projenin özgünlüğü konusunda soru işaretleri oluşturacak ve değerlendirme sırasında göz önünde bulundurulacaktır.
Bir bitirme projesinin konusunu açık, anlaşılır ve planlı olarak ortaya koymuş olmasının yanında, sunuş biçimi de önemlidir. Düzgün sayfa düzeni, dipnot kullanımı, başlık sistemi ve kaynakların belirtilmesi gibi biçim özelliklerinin yanında, dilbilgisi kurallarına uymak da bir projenin başarılı kabul edilmesinde gerekli olan kriterlerdendir.
Hazırlanan bitirme projeleri, savunmadan en az 15 gün önce basılı olarak danışmana teslim edilmelidir.
Projenin zamanında teslim edilmiş olması çok önemlidir. Değerlendirmenin son aşamasında, bitirme projesini okumuş olan jüri üyeleri önünde öğrenci savunma yapar. Savunma sırasında öğrenciden, yapmış olduğu bitirme projesini özetleyen, hipotezini ortaya koyan, ne tür kaynaklardan yararlandığını, araştırma sırasında ne gibi zorluklarla karşılaştığını ve yaptığı araştırmanın literatüre nasıl bir katkı yaptığını belirten kısa bir sunum yapması beklenir. Sunuşlar 20 dakikayı aşmaz.
Jüri üyelerinin bitirme projesiyle ilgili sorular sorması ve öğrencinin cevaplarının ardından, jüri bitirme projesinin başarısı ile ilgili bir karara varır. Karar öğrenciye açıklanır. Başarısız görülen bir bitirme projesine jüri tarafından uygun görülürse, düzeltme için 3 aylık ek süre verilir.
Bu ek süre içinde veya sonunda projesini jüri önünde savunan öğrenci, yeniden başarısız görülürse programdan kaydı silinir.
10. Yararlı Kaynaklar
Ali Balcı, Sosyal Bilimlerde Araştırma, Yöntem, Teknik ve İlkeler, Ankara: Pegem Yayıncılık, 2000.
Ali Yıldırım ve Hasan Şimşek, Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, 2. bs., Ankara: Seçkin Yayınevi, 2000.
Birsen Gökçe, Toplumsal Bilimlerde Araştırma, 5. Baskı, Ankara: Savaş Yayınevi, 2007.
Doğan Kökdemir vd., Akademik Yazım Kuralları Kitapçığı, Ankara: Başkent Üniversitesi, İ.İ.B.F. ELYADAL Yayını, 2004. (http://elyad.baskent.edu.tr/pivolka/akademik.pdf)
Engin Berber, Akademik Yazımda Dipnot Kuralları Kılavuzu, 2009. (http://iibf.ege.edu.tr/uluslararasi/arsiv/Dipnot.doc)
Halil Seyidoğlu, Bilimsel Araştırma ve Yazma El Kitabı, 8. Baskı, İstanbul: Güzem Yayınları, 2000.
Hüseyin Bal, Bilimsel Araştırma Yöntem ve Teknikleri, Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi Yayınları, 2001.
Kazım Özdamar vd., Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri, Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Yayınları, 1999. (http://www.aof.anadolu.edu.tr/kitap/IOLTP/2294/unite01.pdf)
Keith P. Punch, Sosyal Araştırmalara Giriş: Nitel ve Nicel Yaklaşımlar, Ankara: Siyasal Kitabevi, 2005.
Niyazi Karasar, Araştırmalarda Rapor Hazırlama, 8. Baskı, Ankara: 3A Araştırma Eğitim, Danışmanlık Ltd. Şti., 1995.
Niyazi Karasar, Bilimsel Araştırma Yöntemi: Kavramlar, İlkeler, Teknikler, 7. Baskı, Ankara: 3A Araştırma Eğitim, Danışmanlık Ltd. Şti., 1995.
Rauf Arıkan, Araştırma Teknikleri ve Rapor Yazma, 3. Baskı, Ankara: Gazi Kitabevi, 2000.
Robert A. Day, Bilimsel Bir Makale Nasıl Yazılır ve Yayımlanır?, (Çeviren G. A. Altay), Ankara: TÜBİTAK Yayınlar (1994) 2000. (http://journals.tubitak.gov.tr/kitap/maknasyaz/)
Türkiye Bilimler Akademisi Bilim Etiği Komitesi, Bilimsel Araştırmada Etik ve Sorunları, Ankara: TÜBA Yayınları, 2002.

Son Eklenen İçerikler